W poszukiwaniu tajemniczej wieży Gabel

W poszukiwaniu tajemniczej wieży Gabel... z "Beskresem"

Dzisiaj, z naszym klubem rowerowym "Beskres" wybraliśmy do miejsca,

o którym mało kto wie... ja i mój mąż też nie wiedzieliśmy :)

Stacja Gabel to zapomniany węzeł kolejowy w szczerym polu.

Czy słyszeliście kiedyś o stacji kolejowej, która powstała z dala od jakichkolwiek ludzkich osad, w samym sercu lasu? Taką tajemnicę kryją okolice Kępna Słupskiego. Dawna stacja Gabel (z niemieckiego: rozwidlenie, widelec) to jedno z najbardziej fascynujących i zagadkowych miejsc na mapie dawnych Słupskich Kolei Powiatowych (Stolper Kreisbahn).

Dlaczego stacja powstała w leśnej głuszy?

Nazwa stacji była całkowicie techniczna. Choć powojenne mapy czasami błędnie utożsamiają ją z samym Kępnem, Gabel leżała ponad kilometr od najbliższej wsi. Jej lokalizacja nie była przypadkowa – stacja stanowiła kluczowy punkt przesiadkowy oraz towarowy węzeł rozrządowy. To tutaj zbiegały się i rozwidlały lokalne linie kolejowe.

Historia tego miejsca zaczęła się w 1897 roku, kiedy uruchomiono wąskotorową trasę ze Słupska do Smołdzina, wydłużoną później do Cecenowa. Prawdziwym przełomem okazał jak grudzień 1913 roku. Wtedy obok istniejących torów wąskich wybudowano nowoczesną stację normalnotorową na nowej linii łączącej Ustkę, Kępno Słupskie i Smołdzino. Dzięki temu pasażerowie zyskali możliwość wygodnych przesiadek, a lokalny przemysł – sprawny transport towarowy. W czasach świetności przez stację przejeżdżało nawet do dwudziestu pociągów na dobę, a infrastruktura obejmowała trzy perony, pięć krawędzi peronowych, bocznice oraz rampy załadunkowe.

Wieża Gabel, czyli wieża ciśnień

Co pozostało z dawnej potęgi?

Kres stacji Gabel nadszedł nagle w kwietniu 1945 roku. Wkraczające oddziały Armii Czerwonej potraktowały infrastrukturę jako łup wojenny. Tory zostały całkowicie zdemontowane i wywiezione na wschód, a linia nigdy nie została reaktywowana. Po wojnie stacja nie otrzymała nawet oficjalnej polskiej nazwy (określenie „Kępno Słupskie” w bazie kolejowej ma charakter wyłącznie umowny).Dziś dawny tętniący życiem węzeł uległ prawie całkowitemu zapomnieniu i zarósł lasem. Jedynym wyraźnym śladem dawnej potęgi są ukryte wśród drzew, malownicze ruiny betonowej wieży ciśnień, która niegdyś zaopatrywała parowozy w wodę oraz resztki kamiennych krawężników dawnych peronów (zdjęcie poniżej).

Obecnie pamięć o tym miejscu podtrzymuje m.in. dedykowany szlak rowerowy „Do Stacji Gabel”, który prowadzi miłośników historii i aktywnego wypoczynku śladem dawnego nasypu kolejowego. To idealny cel na weekendową wyprawę z dreszczykiem historii w tle.

Nasza trasa (72 km): Włynkówko -Ustka - Wytowno - Redwanki - Karżcino - Kępno - Dominek - Gąbino - Objazda - Ustka - Włynkówko

Okolice Karżcina

Z Karżcina do Kępna

Kępno

Zapomniany cmentarz

Na skraju wsi Kępno znajduje się stary cmentarz dworski rodziny Anhaltów, otoczony niskim kamiennym murem z południowym wejściem w kształcie łukowatego wygięcia. Zachowały się tu nagrobki z lat 30. i 40. XX wieku, upamiętniające ostatnich właścicieli majątku, w tym Emmy Augustę Anhalt, aptekarza Wilhelma Anhalta oraz rotmistrza Hansa Henninga von Anhaltsa, który zginął podczas wojny w Rosji. Z miejscem tym wiąże się lokalna legenda o skarbach. Młody Hans miał zgromadzić na wojnie złoto i kosztowności, które przed śmiercią przekazał ojcu. W obliczu nadchodzących Rosjan, Wilhelm Anhalt miał wywieźć dobra na siedem furmanek w kierunku stacji Gabel. Według opowieści wozy wróciły puste, skarby zakopano, a świadczących o tym robotników zgładzono.

Nieistniejący już Pałac w Kępnie

Pierwsze wzmianki o Kępnie pochodzą z 1285 roku, kiedy książę pomorski Mestwin II przekazał wieś klasztorowi. Przez wieki majątek często zmieniał właścicieli – od rodu von Gutzmerow (właścicieli przez ponad 400 lat), przez Magnusa Friedricha von Schmeling, Gottfrieda Gütschowa, Friedricha Hella, aż po Louisa Türkheima. W późniejszym okresie dobra należały m.in. do Edwarda Kocha oraz rodzin von Livonius. W 1918 roku majątek odkupił Wilhelm Anhalt, który w 1923 roku rozbudował tutejszy dwór.

Katastrofa sterowca SL 618 listopada 1915 roku z bazy w Jezierzycach wystartował wojskowy sterowiec SL 6 pod dowództwem kapitana Fritza Boemacka. Lot przebiegał planowo nad okolicznymi miejscowościami, jednak po kilkunastu minutach, gdy maszyna znajdowała się kilkaset metrów nad Kępnem, w tylnej części kadłuba doszło do potężnej eksplozji ponad 35 tysięcy metrów sześciennych wodoru oraz przenoszonych bomb. Siła wybuchu była odczuwalna w promieniu 20 kilometrów. Cała dwudziestoosobowa załoga zginęła na miejscu, a szczątki konstrukcji rozrzuciło po okolicy, z których część dotarła aż w pobliże pałacu w Kępnie.

Z cmentarza w Kępnie do wieży ciśnień Gabel

Bliskie okolice dawnego węzła kolejowego - Stacja Gabel

Nasz cel - wieża Gabel!

„Szlakiem zwiniętych torów”

Od początku XX wieku region ten posiadał połączenie kolejowe na trasie

Słupsk – Gabel – Smołdzino.

"Gabel" to nic innego jak stacja kolejowa o tej nazwie. Najpierw funkcjonowała tu kolej wąskotorowa, a w latach 30. przebudowano ją na normalnotorową, co ułatwiało mieszkańcom dojazdy do pracy, szkół czy kina w Słupsku. Linią przewożono setki tysięcy pasażerów i ton towarów, obsługiwaną przez parowozy i wagony motorowe. Historia kolei dobiegła końca w kwietniu 1945 roku, kiedy Armia Czerwona rozebrała tory. Dziś w lesie można odnaleźć jedynie malownicze ruiny

wieży ciśnień stacji Gabel.

Po kilku próbach dotarcia do wieży ciśnień, wreszcie się udało. Przez ok. 200 metrów przedzieraliśmy się drogą zarośniętą trawami, pokrzywami, jeżynami i drzewami. Teren wokół wieży zarasta lasem. W przyszłym roku na pewno już w ogóle nie będzie się można do niej dostać.