Rowerekiem po łąkach i lasach w okolicy 11.07

Rowerkiem po łąkach i lasach w okolicy

Z Włynkówka do Gałęzinowa

Jęczmień (Hordeum L.)

jedno z najstarszych i najważniejszych zbóż uprawianych przez człowieka. Można go bezbłędnie rozpoznać po charakterystycznych kłosach.

Długie ości: Z każdego ziarniaka w kłosie wyrastają bardzo długie, sztywne i proste "włosy" (ości), które wznoszą się wysoko ponad sam kłos.

Przewieszanie się: Dojrzałe lub dojrzewające kłosy jęczmienia mają tendencję do charakterystycznego, łukowatego wyginania się i zwisania w dół (co widać po lewej stronie kadru). Jęczmień jest zbożem o ogromnym znaczeniu gospodarczym – w rolnictwie wykorzystuje się go głównie jako paszę dla zwierząt, a w przemyśle spożywczym stanowi kluczowy surowiec (słód) do produkcji piwa oraz tradycyjnych kasz (np. kaszy pęczak czy wiejskiej).

Chaber bławatek (Centaurea cyanus)

powszechnie nazywany po prostu bławatkiem lub modrakiem.

Fotografia przedstawia przepiękne, rozległe pole usiane charakterystycznymi, intensywnie niebieskimi koszyczkami kwiatowymi.

Zastosowanie w zielarstwie: Bławatek jest cenioną rośliną leczniczą. Napary z jego płatków działają łagodnie moczopędnie i przeciwzapalnie. Bardzo często stosuje się je zewnętrznie do przemywania oczu przy zapaleniu spojówek oraz do pielęgnacji skóry.

Naturalny barwnik: Intensywny, niebieski pigment zawarty w płatkach (cyjanina) był dawniej używany do barwienia wełny oraz do nadawania pięknego koloru

mieszankom herbat (np. Earl Grey).

Miododajność: Jest to roślina bardzo lubiana przez pszczoły. Mód bławatkowy ma unikalny, delikatnie zielonkawy odcień i charakterystyczny, ostry smak.

Chwast polny: Choć zachwyca urokiem, w rolnictwie jest uznawany za polny chwast. Najczęściej porasta uprawy zbóż (zwłaszcza żyta) oraz nieużytki i przydroża.

Szczaw kędzierzawy

(łac. Rumex crispus), na obszarach wiejskich w Polsce powszechnie nazywany kobylakiem lub kobylim szczawiem.

Wygląd: Pokazane na zdjęciu czerwono-brązowe, gęste wiechy to dojrzałe owocostany wypełnione drobnymi orzeszkami. Młoda roślina jest zielona, jednak w trakcie sezonu letniego intensywnie zmienia barwę na rdzawą.

Występowanie: Jest to niezwykle pospolity w Polsce chwast, który masowo porasta dzikie łąki, pastwiska, nieużytki oraz przydrożne rowy.

Zastosowanie: W zielarstwie i medycynie ludowej suszony korzeń kobylaka od wieków stosowany jest jako skuteczny naturalny środek na dolegliwości żołądkowe, zwłaszcza przy hamowaniu uporczywych biegunek.

Gałęzinowo

Dolina Charlotty

Restauracja "Gościniec" w Dolinie Charlotty

Bali Indah

Widok na rzekę niedaleko miejsca, na którym dawniej spławiało się kajaki, tuż przed Bydlinem od strony Doliny Charlotty

Kładka pieszo - rowerowa łącząca Bydlino z Machowinem

W lasach wokół Machowina

Leśne smakołyki

Stary młyn w Machowinie

Droga z Machowina do Niewierowa

Przymiotno białe

(Erigeron annuus), nazywane również zimotrwałem zwyczajnym. To roślina z rodziny astrowatych, która z wyglądu przypomina popularny rumianek lub miniaturowe stokrotki, przez co bywa z nimi bardzo często mylona.

Wygląd: Posiada drobne kwiatostany (koszyczki) o średnicy około 1,5–2 cm. Ich środek wypełniają żółte kwiaty rurkowe, natomiast brzegi otaczają bardzo liczne, wąskie, białe płatki (kwiaty języczkowe), które czasem mogą przybierać delikatnie fioletowy lub liliowy odcień. Łodyga jest wzniesiona i silnie rozgałęziona w górnej części.

Pochodzenie i ekspansywność: Roślina ta pochodzi z Ameryki Północnej. W Polsce ma status gatunku inwazyjnego (kenofita). Bardzo szybko się rozprzestrzenia, łatwo opanowuje nieużytki, przydroża, łąki oraz ogrody, gdzie potrafi zagłuszać rodzime gatunki roślin.

Kwitnienie: Charakteryzuje się niezwykle długim okresem kwitnienia – jej kwiaty można podziwiać nieprzerwanie od czerwca aż do października, a czasem nawet do pierwszych listopadowych przymrozków.

Bez koralowy

(Sambucus racemosa), nazywany również dzikim bzem lub kalinką. To bliski krewny popularnego czarnego bzu, jednak w przeciwieństwie do niego tworzy gęste, jajowate wiechy wypełnione jaskrawoczerwonymi, błyszczącymi owocami. Na zdjęciu widać także charakterystyczne, pierzaste i ostro piłkowane liście.

Owoce są trujące na surowo: Zjedzenie surowych owoców ludziom grozi silnym zatruciem – wywołuje bóle głowy, wymioty oraz biegunkę. Zawierają one toksyczne związki (m.in. kwas cyjanowodorowy), które ulegają rozkładowi dopiero pod wpływem wysokiej temperatury.

Ptasi przysmak: Choć dla człowieka surowe owoce są niebezpieczne, stanowią one cenny, wysokokaloryczny pokarm dla wielu gatunków ptaków leśnych.

Krzew pionierski: Bez koralowy doskonale radzi sobie w trudnych warunkach i często jako jeden z pierwszych zasiedla poręby, zręby czy tereny po pożarach lasu, pomagając w odbudowie ekosystemu.

Dzwonek rozpierzchły

(Campanula patula), powszechnie występujący w Polsce dziki kwiat z rodziny dzwonkowatych. Charakteryzuje się delikatną, rozgałęzioną budową oraz fioletowo-niebieskimi kwiatami o kształcie szeroko otwartych gwiazdkowatych dzwoneczków.

Gdzie rośnie: Można go bardzo często spotkać od maja do sierpnia na jasnych polanach, łąkach, brzegach lasów oraz suchych przydrożach.

Nazwa: Zarówno polska, jak i łacińska nazwa (patula oznacza „szeroko otwarty” lub „rozłożysty”) nawiązuje do luźnego, szeroko rozpierzchłego kwiatostanu.

Miododajność: Kwiaty te przyciągają liczne owady zapylające, zwłaszcza dzikie pszczoły i motyle.

Naparstnica purpurowa

(Digitalis purpurea), niezwykle charakterystyczna roślina wyróżniająca się wysokim kwiatostanem z wiszącymi, dzwonkowatymi kwiatami o purpurowo-różowej barwie z ciemnymi plamkami wewnątrz kielicha.

Toksyczność: To roślina silnie trująca. Wszystkie jej części (szczególnie liście) zawierają glikozydy nasercowe, które w przypadku przypadkowego spożycia stanowią śmiertelne zagrożenie dla ludzi i zwierząt.

Zastosowanie w medycynie: Choć jest toksyczna, wyizolowane z niej związki (m.in. digitoksyna) są wykorzystywane w farmacji do produkcji leków nasercowych. Wspomagają one pracę serca przy niewydolności krążenia. Pod żadnym pozorem nie wolno jednak przygotowywać z niej domowych naparów.

Uprawa i występowanie: Jest popularną rośliną ozdobną w ogrodach oraz gatunkiem, który można spotkać dziko rosnący w lasach, na polanach i terenach górskich (kwitnie od czerwca do sierpnia).

Z Niewierowa do Włynkówka

Owoce (strąki) żarnowca miotlastego

(Cytisus scoparius), charakterystycznego krzewu z rodziny bobowatych. Na tym etapie wegetacji (zwykle w lipcu i sierpniu) roślina zdążyła już przekwitnąć, a z jej dużych, żółtych kwiatów wykształciły się widoczne na zbliżeniu spłaszczone, zielone strąki, które wyróżniają się gęstym, białym i puszystym owłosieniem na brzegach (szwach). Z czasem strąki te wyschną, zmienią barwę na czarnobrunatną i zaczną głośno pękać, rozsypując nasiona wokół krzewu.

Pokrój i pędy: Krzew tworzy gęste, miotlaste kępy. Jego pędy są kanciaste, sztywne i intensywnie zielone przez cały rok.

Siedlisko: Zdjęcie idealnie oddaje jego naturalne preferencje ekologiczne. Żarnowiec uwielbia słoneczne pobocza leśnych dróg, piaszczyste nieużytki, poręby oraz obrzeża borów sosnowych. Doskonale radzi sobie na suchych, ubogich i kwaśnych glebach.

Toksyczność: Warto pamiętać, że cała roślina (a w szczególności nasiona dojrzewające w strąkach) zawiera alkaloidy i jest trująca dla ludzi oraz wielu zwierząt.

Żmijowiec zwyczajny

(Echium vulgare), pospolita i niezwykle cenna roślina dziko rosnąca w Polsce, należąca do rodziny ogórecznikowatych.

Zmienna barwa kwiatów: Pąki żmijowca są początkowo różowe lub purpurowe, a po rozwinięciu zmieniają kolor na intensywnie niebieski lub fioletowy. Z kwiatów wystają charakterystyczne, długie czerwone pręciki oraz rozwidlony słupek.

Skąd pochodzi nazwa: Nazwa „żmijowiec” nawiązuje do kształtu słupka, który przypomina wysunięty język żmii. Dawniej w medycynie ludowej wierzono (zgodnie z tzw. nauką o sygnaturach), że ze względu na ten wygląd roślina ta jest skutecznym lekarstwem na ukąszenia węży.

Wybitna miododajność: Jest to jedna z najlepszych rodzimych roślin miododajnych. Jeden kwiat potrafi wyprodukować bardzo duże ilości nektaru o wysokiej zawartości cukru, przez co roślina jest masowo odwiedzana przez pszczoły, trzmiele i motyle.

Siedlisko: Żmijowiec uwielbia słońce i suche, kamieniste gleby. Bardzo często rośnie na nieużytkach, przydrożach, nasypach kolejowych oraz suchych łąkach. Cała roślina (łodyga i liście) jest pokryta szorstkimi, kłującymi włoskami.

Kruszyna pospolita

(Frangula alnus / Rhamnus frangula)

Charakterystyczne, gładkie gałązki z jajowatymi liśćmi o wyraźnym, łukowatym unerwieniu. Roślina ta w tym okresie jest obsypana kulistymi owocami, które przypominają jagody.

Różnokolorowe owoce: Owoce dojrzewają nierównomiernie. Początkowo są zielone, potem stają się czerwone (takie dominują na Twoim zdjęciu), a w pełni dojrzałe przybierają barwę fioletowoczarną. Przez to na jednym krzewie często widać całą paletę barw.

Owoce są trujące: Mimo że wyglądają bardzo apetycznie i są przysmakiem dla ptaków, dla ludzi (a szczególnie dla dzieci) są toksyczne. Zjedzenie ich wywołuje silne bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunkę.

Zastosowanie w zielarstwie: Surowcem leczniczym nie są owoce, lecz wysuszona i odpowiednio przetworzona kora kruszyny (Frangulae cortex). Ma ona silne działanie przeczyszczające i wchodzi w skład wielu aptecznych ziół oraz tabletek na trawienie.

Znaczenie dla owadów: Jej drobne, niepozorne kwiaty są niezwykle miododajne, przez co krzew jest bardzo lubiany przez pszczoły. Ponadto kruszyna jest główną rośliną żywicielską dla gąsienic popularnego motyla – cytrynka.

Pszczoła miodna

(Apis mellifera), która zbiera nektar i pyłek z bladoróżowych kwiatów jeżyny (najprawdopodobniej dziko rosnącej jeżyny fałdowanej – Rubus plicatus lub pokrewnego gatunku z rodzaju Rubus).

Kwiaty jeżyny: Mają pięć płatków (w kolorze białym lub delikatnego różu) oraz liczne, wystające pręciki otaczające zielony słupek. Jeżyny kwitną od czerwca do sierpnia, stając się w tym okresie kluczowym źródłem pokarmu dla zapylaczy.

Pszczoła miodna: To pożyteczny owad społeczny. Na jej odwłoku widać charakterystyczne, ciemniejsze i jaśniejsze paski, a całe jej ciało pokryte jest drobnymi włoskami, do których łatwo przyczepiają się ziarna pyłku kwiatowego.

Znaczenie ekologiczne: Jeżyny są roślinami wybitnie miododajnymi i pyłkodajnymi. Pszczoły produkują z nich wyjątkowy, delikatny w smaku miód jeżynowy, a w zamian zapylają kwiaty, dzięki czemu krzewy mogą wydać smaczne, czarne owoce.

Latolistek cytrynek

(łac. Gonepteryx rhamni), znany również jako listkowiec cytrynek.

Płeć motyla: Na zdjęciu uwieczniona jest samica. W przeciwieństwie do samców, którzy mają jaskrawy, cytrynowożółty kolor, skrzydła samic są znacznie jaśniejsze, bladozielone lub wręcz białawe, co doskonale widać na Twoim ujęciu.

Mistrz kamuflażu: Kształt jego skrzydeł, wraz z wyraźnym unerwieniem i charakterystycznymi brunatnymi punkcikami, idealnie imituje żywy lub zwiędły liść. Kiedy motyl składa skrzydła, staje się niemal niewidoczny dla drapieżników.

Rekordzista długowieczności: Jest jednym z najdłużej żyjących motyli w Europie – postać dorosła (imago) może żyć blisko rok.

Zimowanie: Jako jedyny polski motyl zimuje w pełni rozwinięty bezpośrednio na ziemi, ukryty w opadłych liściach lub w kępach bluszczu, radząc sobie z mrozem dzięki specjalnym substancjom w organizmie. Budzi się jako jeden z pierwszych zwiastunów wiosny.

Starzec jakubek

Charakteryzuje się on zebranymi w gęste baldachy żółtymi koszyczkami kwiatowymi, które masowo rozkwitają na przełomie lipca i sierpnia. Nazwa rośliny pochodzi z podań ludowych – pełnia jej kwitnienia tradycyjnie przypada w okolicach 25 lipca, czyli w imieniny Jakuba.

Silne toksyny: Choć dawniej bywał stosowany w medycynie ludowej, współczesne badania jednoznacznie wykazały, że roślina jest silnie trująca i rakotwórcza. Zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które nieodwracalnie niszczą wątrobę.

Zagrożenie dla zwierząt: Stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo dla zwierząt gospodarskich, zwłaszcza koni i bydła. Toksyny nie neutralizują się po wysuszeniu, dlatego roślina jest ogromnym problemem, jeśli przypadkowo trafi do siana.

Ważny dla owadów: Mimo swojej toksyczności jest kluczowym elementem ekosystemu. Przyciąga mnóstwo zapylaczy (w tym widocznego na zdjęciu chrząszcza), a jego liście są jedynym pokarmem dla gąsienic pięknego motyla – proporzycy marzymłódki.

Ten jaskrawy, pomarańczowy motyl to samiec

czerwończyka dukacika (Lycaena virgaureae).

Swoją polską nazwę zawdzięcza wyjątkowemu ubarwieniu. Wierzch skrzydeł samców ma intensywny, niemal ognisty odcień pomarańczu z metalicznym połyskiem, który w słońcu przypomina błysk złotych dukatów. Samice tego gatunku wyglądają zupełnie inaczej – są bardziej matowe i pokryte gęstymi, ciemnymi plamkami.

Krótkie życie: Choć gąsienice i jaja rozwijają się przez wiele miesięcy, dorosłe motyle (imago) żyją bardzo krótko i można je spotkać w naturze głównie od lipca do sierpnia.

Menu gąsienic: Dorosłe osobniki chętnie spijają nektar z żółtych kwiatów astrowatych, jednak ich gąsienice są pod tym względem bardzo wybredne – żywią się wyłącznie liśćmi szczawiu (polnego oraz zwyczajnego).